Çin füzesi iptal yolunda mı?

NATO, nihayetinde Ankara, Çin füzelerinde karar kılarsa bu ülke ile bilgi paylaşımı yapmayacağından bu füzelerin ittifak ile uyumlu Türk hava savunma sistemleri ile entegre edilemeyeceğini, dolayısıyla Ankara’nın, belki de depolarında tutmak zorunda kalacağı bir sisteme sahip olacağında ısrarlı.

Ankara’nın,  müttefik ülke teklifleri dururken ve tam da NATO, Suriye’ye karşı Patriot füzelerini dayanışma amaçlı Türkiye topraklarına konuşlandırmışken kritik ve pahalı uzun menzilli hava savunma füzelerinin tedariki için ittifakın hasmı Çin’i seçmiş olması doğal olarak Batı’yı ayağa kaldırdı. Başta ABD Batılı müttefikler, Ankara’nın bu seçimi ile siyaseten Batı’dan uzaklaştığını simgelediğini, teknik olarak ise ittifak ile müşterek çalışması mümkün olmayan bir füze modeli tercihini yaparak nihayetinde kendi güvenliğini de riske attığı tezini savundular. Bu teknik veçheyi açmakta yarar var; NATO, nihayetinde Ankara,  Çin füzelerinde karar kılarsa bu ülke ile bilgi paylaşımı yapmayacağından bu füzelerin ittifak ile uyumlu Türk hava savunma sistemleri ile entegre edilemeyeceğini, dolayısıyla Ankara’nın, belki de depolarında tutmak zorunda kalacağı bir sisteme sahip olacağında ısrarlı. Amerikan Kongresi’nden geçtiğimiz aylarda çıkan bir karar da Ankara’nın Çin füzelerini alması durumunda üstü örtülü bir Amerikan silah ambargosu ile karşı karşıya geleceğinin işaretlerini veriyordu.

    Şimdi cumhurbaşkanı seçilen Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın başkanlığında 26 Eylül 2013 tarihinde toplanan Savunma Sanayii İcra Komitesi, 3,4 milyar dolar ile en ucuz teklifi verdiği, buna karşılık da Türkiye’ye yüksek teknoloji transferi taahhüdünde bulunduğu gerekçesiyle Çin’in CPMIEC firmasıyla, ki HQ-9 sistemini önerdi, kod adı T-Loramids olan füze yapımı için görüşmelere başlanacağını açıkladı. Böylece İtalyan, Fransız ortaklığındaki SAMP/T modelini öneren Eurosam Avrupa konsorsiyumu ile Türkiye topraklarını Suriye’ye karşı korumakta olan Patriot füzelerini öneren Amerikan Raytheon ve Lockheed Martin ortaklığı, icra komitesinin yazılı açıklamasına bakıldığında bu projeden aslında elenmişlerdi. Eurosam ve Amerikan firmalarının füze projesinde verdiği teklifler, 4’er milyar dolar ve biraz üstünde.

    Müttefiklerden gelen yoğun tepkiler üzerine ancak Milli Savunma Bakanı İsmet Yılmaz,  Çin ile müzakerelerin başarısız kalması durumunda önce Eurosam o da olmadı Amerikan ortaklığı ile müzakerelere devam edileceğini açıklamak zorunda kaldı. Ama Yılmaz, bu firmalardan, ileri teknoloji altyapısı gerektiren füzelerin yapımında Türkiye’ye daha fazla yetenek kazandıracak şekilde tekliflerini iyileştirmelerini istedi.

Gezi mi Çin’e zorladı?

Erdoğan’ın, geçen yıl haziran ayında çevre kaygısıyla başlayıp iyi yönetilemediğinden hükümet aleyhtarı bir aylık protestolara dönüşen Gezi olaylarının arkasında olmakla suçladığı başta ABD Batılı ülkelere misilleme olarak aslında füze seçiminde Çin’den yana tercihini kullandığı, bu ülkenin yüksek teknoloji transferi teklifi ile geldiği için seçildiği yolundaki resmî açıklamaların bahane olduğu Ankara kulislerinde sıkça konuşuluyor.

     ABD Başkanı Barrack Obama’nın, şimdi yardımcısı yerine bizzat kendisinin Erdoğan ile yılın başlarında yaptığı telefon görüşmesi sonrasında uzun yıllar sürüncemede bırakılan Amerikan Sikorsky ile çok maksatlı helikopter sözleşmesi imzalanırken  Amerikan Boeing yapımı  AWACs uçağı teslimatları da aniden başlamıştı. Aynı telefon görüşmesinde Obama’nın Erdoğan’a Çin füzesi seçimi halinde Türkiye’nin siyaseten ve teknik olarak sıkıntıya düşeceğini aktardığı da söyleniyor. Dolayısıyla yılın başlarında Erdoğan’ın, artık Çin füzesinden vazgeçme eğilimi gösterdiği belirtiliyor.

Çin iptali Batı’ya zeytin dalı

Savunma Sanayii kaynaklarına göre, Erdoğan, hem müttefiklerden gelen ve teknik olarak hak verdiği söylenen eleştiriler karşısında hem de Batı’dan kopulmadığı  yolunda zeytin dalı niteliğinde ittifaka  bir mesaj vermek adına, her ne kadar 28 Ağustos itibarıyla Cumhurbaşkanlığı koltuğuna oturacak olsa da Çin ile görüşmelerin iptali yolunda icranın başıymış gibi bir karar çıkarttıracak.

Peki bu çok pahalı projenin akıbeti bundan sonra ne olacak?

Büyük olasılıkla, SSM’nin çiçeği burnunda Müsteşarı İsmail Demir’in, Çin’den sonra yakınlarda teknoloji transferi konusunda nabız yoklamak üzere gittiği Eurosam ortağı Fransa ziyaretinin de işaret ettiği üzere kısa listeye kalan bu Avrupa konsorsiyumu ile görüşmelere başlanacak. T Loramids tedarikinde teklifleri uzatma süresi, bu ay sonunda bitiyor. Dolayısıyla, bu ay sonunda Çin ile görüşmelere devam etmek için teklif uzatmak yerine bu ülke ile görüşmeler kesilip, Eurosam ile yola devam edilir. Eurosam ile de görüşmeler tıkanırsa üçüncü sıradaki Amerikan firmaları ile müzakerelere başlanır.

    Çok zayıf bir olasılık da olsa, Ankara,  zaten Türkiye’de konuşlu bulunan Patriot füzelerinin daha uzun yıllar ülkede  kalmasını sağlayıp -ki Suriye’de iç savaşın maalesef devam ediyor olması bir gerekçe olur- uzun menzilli füze alımını askıya alabilir.

50 Çinli uzman, Pekin yolunu tutar

Türkiye’nin, kendisiyle yapılmakta olan füze görüşmelerini sonlandırması halinde Çin resmen belki sertçe bir tepki verebilir. Ama perde arkasında, Çin’in, “Bir NATO üyesi Türkiye’nin böylesine kritik bir projede bizi seçmiş olmasıyla zaten ittifaka bir gol attık. Bizimle görüşmeler iptal edilse de büyük sıkıntı olmaz, Ankara’nın müttefikleri nezdindeki sıkıntılarını da anlıyoruz.” yaklaşımında olduğunu söylersek yanılmış olmayız. Türkiye pazarında önemli yer tutmaya başlayan Çin, füze projesinin iptali karşılığında iyi bir başka proje ile mutlaka ödüllendirilecektir.

    Geçen yıl eylül ayından bu yana Ankara’yı, füze görüşmeleri için mesken tutan 50 kadar Çinli uzman da ülkelerinin yolunu tutarlar artık.

Alıntı:
www.zaman.com.tr/ekonomi_turkiyeden-muttefiklere-zeytin-dali-cin-fuzesi-iptal-yolunda-mi_2238875.html